Eén Beeld zegt meer dan duizend woorden
Ons hele westerse onderwijssysteem is gericht op de ontwikkeling van de linker hersenhelft die speciaal is ingericht voor verstandelijke functies als kennisoverdracht, verstand, logica, gesproken en/of geschreven taal, redeneren en getallenreeksen.
De rechter hersenhelft die voornamelijk is ingericht voor de creatieve vakken, wordt vaak sterk verwaarloosd. Creatieve vakken zijn slechts keuzevakken. Muziek, driedimensionale vormen, tekenen en andere kunstvakken, vakken waar intuitie, voorstellingsvermogen en/of beeldtaal belangrijk zijn, wordt weinig of geen aandacht aan geschonken.
In 1981 won Roger Sperry de Nobelprijs voor zijn onderzoek naar de linker en rechter hersenhelft van de mens. Hij ontdekte dat we beide helften nodig hebben om gezond te kunnen functioneren. Bij de meeste mensen is echter de linker helft het meest ontwikkeld. Het is zelfs gebleken dat de linkerhelft na afstuderen van leerlingen zwaarder weegt dan de rechterhelft. Sommige psychologen denken dat het gegeven dat een groot gedeelte van de mensen in onze cultuur neurotisch wordt, komt door de onbalans in de hersenhelften. Statistieken leren ons dat bijna alle kinderen hoog scoren op het gebied van creativiteit op het moment dat ze naar school gaan. Als ze zeven jaar oud zijn is slechts bij 10% de creativiteit hoog en na het afstuderen nog maar bij 2%. Ons huidige opleidingssysteem vernietigt het creatieve vermogen waarmee God ons heeft geschapen. Hiermee doen we leerlingen een groot tekort.
Filisofieën
Ons onderwijssysteem gaat terug op grieks-filosofische wijsgeren als Socrates (469-399 v.Chr.), Plato (427-347 v.Chr.), Aristoteles (384-322 v.Chr.) en meer recent Descartes (1596-1650 n.Chr.) of juist op filosofieën die daar weer een reactie op zijn.
De bijbel zegt juist dat we ons daar niet mee in moeten laten (
Col. 2:4 en
Col. 2:8 en
1 Cor. 1:18- 1 Cor. 2:5). Hun filosofische uitgangspunten zijn echter zodanig klakkeloos overgenomen en gemeengoed geworden dat we er vanuit zijn gaan denken en leven. En we hebben het zelf niet eens door. Het heeft ons opgesloten in een filosofisch-logisch denken. Het heeft ons beinvloed in onze Godsbeelden, mensbeelden en wereldbeelden. Onze keuzes komen voort uit hoe we over God, onze medemens en de wereld denken. Dit raakt allerlei gebieden, niet alleen religieuse maar ook gebieden van wetenschap, politiek, financien, media en ziekenzorg. Dit beinvloedt ons bij de keuzes die we maken bij alledaagse zaken maar ook op het gebied van leven en dood. En dit is allemaal een gevolg van de beginselen die ons als kind met de paplepel zijn ingegeven. Het zou goed zijn als we wat meer aandacht gaven aan het hebreeuwse denken. Die manier van denken laat meer ruimte open voor symboliek en beeldtaal. Ook wordt niet meteen gedacht in termen van tegenstellingen zodat schijnbare tegenstrijdigheden naast elkaar kunnen blijven bestaan of elkaar juist aanvullen. Voor de mens onlogische zaken kunnen toch acceptabel zijn. Dit artikel geeft te weinig ruimte om bovenstaande uitgebreid met voorbeelden uit te werken. Het aspect beeldtaal verdient echter een nadere beschouwing: God spreekt in beelden.
GOD SPREEKT OOK IN BEELDEN
Dat God spreekt door Zijn Woord is algemeen bekend en aanvaard. Dat God daarnaast ook spreekt door Zijn Schepping (
Psa. 19), door raadgevers, profeten, omstandigheden, engelen, de geschiedenis (
Psa. 78) en door dromen en gezichten (
Job 33:14-15) om een paar manieren te noemen, wordt ook nog wel aangenomen. Wat voor sommigen echter een verrassing zal zijn is dat God voornamelijk in beeldtaal spreekt. Gods Woord is vlees geworden in Jezus. Hij is het Beeld van de onzichtbare God. Ook Jezus sprak in beelden en gelijkenissen: vogels, bloemen, gras, haren, stenen, brood, water, koren, sleepnet, aarden vaten, schatten in akkers, vijgebomen, mosterdzaadjes, vossen en vissen, bomen en bergen etc. etc. Allemaal visueel herkenbare zaken. Dit is niet iets nieuws van alleen het nieuwe testament. Ook in het oude testament wordt beeldtaal gebruikt: Joel heeft het over de vroege en de late regen, over olie en most, de sprinkhaan en de knager. Ezechiel zoekt naar beelden om het visioen te omschrijven dat hij van de Heer ontving: iets wat eruit zag als... en dan komen er vergelijkingen met een leeuw, een arend, een os, een mens, radaren, en ogen. De Heilige Geest wordt in Ezechiel verder omschreven in beelden als vuur, wind en wervelstorm, water of wolk e.d. Vanaf het allereerste boek Genesis met zijn slang, rivier, regenboog, boom des levens, Babylon en Jeruzalem etc. tot en met het boek Openbaring waar de slang een draak is geworden en ook de regenboog, de boom des levens, Babylon en Jeruzalem weer terugkomen, spreekt God in beeld-taal. Een taal die beter begrepen wordt door de rechter hersenhelft dan de linker. Profeten worden in de bijbel ook wel 'zieners' genoemd. Om Gods stem te verstaan verzocht de profeet Elia de koning een citerspeler te halen (
2 Kon. 3:15). Muziek was een belangrijke factor in het verstaan van Gods stem. Ook Jedutun profeteerde in
1 Kronieken 25:3 "bij het spel van de citer, onder het loven en prijzen van de Here". Zij kenden het geheim van het gebruik van het creatieve hersengedeelte als 'landingsplaats' voor het spreken van God. Zij hoorden Gods woorden en zagen Gods woorden in woord en beeld. Tot slot Jozef ontving op zeventienjarige leeftijd een droom die de rest van zijn leven zou beïnvloeden en niet alleen zijn lot als onderkoning van Egypte bezegelde maar ook Egypte bewaarde voor een hongersnoodramp. Daniël, eveneens op jonge leeftijd, leerde om te gaan met beelden in dromen die God hem gaf (
Dan. 1:17). Hij won het daarmee van de magiërs aan het hof van Nebuchadnezzar en overleefde daarmee niet alleen de ballingschap maar kon daardoor, net als Jozef, opklimmen tot een hoge maatschappelijke positie.
Einstein zei: "Ik wil weten wat God denkt. De rest zijn details. Einstein vertelt hoe hij zijn theorieën ontdekt heeft. "De ideeën dansten in mijn hoofd". Hij vertelt ook dat hij in het gras op zijn rug lag en door half geopende ogen naar de lucht keek. Daarbij vroeg hij zich af hoe het zou zijn te rijden op een zonnestraal. Toen schoot hem de relativiteitstheorie te binnen...
|
Creativiteit, beeldende kunst, beeld-taal. Laten we er op onze onderwijsinstellingen meer aandacht aan schenken. Ik zou, met een knipoog, willen zeggen: laat het (creatief) dromen in de klas niet meer worden bestraft maar juist worden aangemoedigd....
Ton Verdam
Bronnen:
Mark Virkler, Christian Leadership University
Marvin R. Wilson, Jewish roots of the Christian Faith (Our Father Abraham)
