|
|
Hoe zien wij het avondmaal |
|
|
|
 Enkele gedachten over het avondmaal, trans-substantiatie en kannibalisme…
Bij de instelling van het avondmaal sprak Jezus over het brood ''dit is mijn lichaam'' en over de wijn ''dit is mijn bloed'' (zie o.a. Mat 26:26, 27 en 1 Cor 11:27).
In de rooms-katholieke kerk neemt men dat letterlijk en leeft het geloof dat bij het avondmaal het brood en de wijn echt Jezus' lichaam en bloed worden. Dat heet met een moeilijk woord trans-substantiatie.
Jezus kán echter lichamelijk niet zelf aanwezig zijn in het avondmaal omdat Hij lichamelijk naar de hemel is gegaan en zit op de troon van God.
Je kunt niet altijd in alle gevallen de bijbel letterlijk nemen. Daar zijn heel goede uitlegkundige regels voor wanneer je dat wel kunt doen en wanneer niet.
Vraag: ''toen Jezus de ontmoeting had met de samaritaanse vrouw en met haar sprak over het Levende water, moet je dat dan letterlijk nemen?''(zie Joh 4)
Dat deed de samaritaanse vrouw wel, maar Jezus corrigeerde haar en we weten nu allemaal dat Hij dat symbolisch bedoelde. Zo zijn er tal van voorbeelden.
In de kerkgeschiedenis zijn over het avondmaal verschillende gedachten ontstaan:
1. de rooms-katholieke kerk geloofde in trans-substantiatie
2. Luther had daar een kleine aanpassing op en sprak over con-substantiatie, een echte vertegenwoordiging van het lichaam van Christus
3. Calvijn had het over een geestelijke vertegenwoordiging van het lichaam van christus en
4. Zwingli hing de symbolische betekenis aan.
Jezus noemt herhaaldelijk het eten van Zijn vlees en het drinken van Zijn bloed. Vooral in hoofdstuk 6 van het evangelie van Johannes (Joh 6). Het is dan ook vooral op dit hoofdstuk dat de rooms-katholieke kerk haar geloof baseert.
Dit heeft er mede toe geleid dat ongelovigen de christenen beschuldigen van een vorm van kannibalisme. Dat schijnt tegenwoordig weer in opkomst te zijn in een aantal films die uitgaan van eindtijd doem-scenario's. Het is dus goed hier wat meer aandacht aan te besteden. Ik doe het heel beknopt:
A. Het verband (de context)Laten we eens kijken naar de context, het verband, waarin deze teksten staan in Johannes 6.
- Wanneer Jezus hierover spreekt (vooral Joh 6:50-51, 53-58) prikkelt Hij de weerstand die mensen daartegen hebben, ook omdat het drinken van bloed en het eten van vlees met bloed door de wet verboden was. (Gen 9:4, Lev 17:10-14, Deut 12:16). Jezus kende uiteraard deze teksten (ook Lev 3:17) en ook dat het bloed genoegdoening (=schadeloosstelling, prijs) was voor de zonde en verzoening bracht en dat dat bloed iemands leven vertegenwoordigde (Lev 17:11).
Het feit dat Jezus zijn toehoorders prikkelde en aanstoot gaf was omdat Hij hen wakker wilde schudden om terug te keren naar de eigenlijke betekenis van deze teksten over het bloed en het vlees waardoor Hij Zijn LEVEN gaf zodat men door GELOOF in Zijn dood EEUWIG LEVEN kon krijgen (vergelijk vers 40, 47, 50-51).
- Vlees en bloed zijn een hebreeuws idioom (= een taal-eigen gebruik) dat slaat op de hele mens (Mat 16:17 , 1 Kor 15:50 , Gal 1:16 , Ef 6:12 , Heb 2:14).
Dat Jezus er hier zo over spreekt, staat in het verband van Joh 6:27, 32 (spijs die vergaat en brood uit de hemel) dat zijn vlees en bloed echt - geestelijk - eten en drinken zijn in het licht van de toekomst van de eeuwigheid en de typologische (= een soort voorafbeelding die verwijst naar een toekomstige werkelijkheid erachter) vervulling van Oudtestamentische bronnen.
- Vers 63 maakt duidelijk dat het alleen de Geest is die leven geeft en niet Jezus' vlees.
B. Het griekse woord voor is (in: ''dit IS mijn vlees en bloed'')Kort samengevat komt het hier op neer dat dat woord niet alleen letterlijk maar voor van alles gebruikt kan worden - ook voor diepere of symbolische betekenissen zoals in Gal 4:24 (dit IS iets…). In zo'n geval wordt de betekenis dus door de context bepaald en dat hebben we in A. hierboven gedaan.
C. Ook in het Oude (of beter: eerste) Testament werd het brood al 'brood van verdrukking' genoemd (Deut 16:3) en had het een symbolische betekenis.Wij vieren daarom het avondmaal in de betekenis zoals Zwingli dat zag, symbolisch maar ook met een geestelijke deelname (grieks: Konoina, gemeenschap). 1 Kor 10:16: "Is niet de beker der dankzegging, waarover wij de dankzegging uitspreken, een gemeenschap met het bloed van Christus? Is niet het brood, dat wij breken, een gemeenschap met het lichaam van Christus?"
De apostel Paulus zegt namelijk ook dat het eten van offervlees dat aan de afgoden is gewijd, iemand in contact (gemeenschap) brengt met de boze geesten die achter die afgod zitten (o.a. 1 Kor 8:4 en 1 Kor 10:20).
Zo brengt het eten van het avondmaal ons in contact met de Heilige Geest die op Zijn beurt weer de Here Jezus Christus verheerlijkt waardoor de tegenwoordigheid van onze Heer door middel van het avondmaal, heel reëel wordt.
Laten wij daarom, als wij deelnemen aan het avondmaal, beseffen wat we doen. In 1 Kor 11:29 staat: "Wie eet en drinkt zonder rekening te houden met de diepe betekenis van deze maaltijd, haalt Gods oordeel over zich" (HB). Mensen konden zelfs ziek worden en sterven als ze dat niet deden (vers 30).
Het is een hulpmiddel om zondaars eraan te helpen herinneren wat God in Zijn grote genade voor hen heeft gedaan om hen door Zijn dood eeuwig leven te geven.
Ton Verdam |
|
|
